Eén van de meer fascinerende resultaten van het regime dat Hans Maarten Van Den Brink - de grote televisiedeskundige - over de VPRO voert, is hoe doortastend "Zomergasten" om zeep is geholpen. Denk 'ns na over de keuze die Van Den Brink deed als 't ging om het vinden onbekwame vragenstellers.
Na de egotripperij van Freek de Jonge, de onderdanigheid van Wim T. Schippers en het zeker niet slijmerig bedoelde kontkruipen van Hanneke Groenteman, kwam deze keer Adriaan van Dis in zicht als ondervrager.
Van Dis heeft een paar mooie boeken geschreven maar lijdt aan de ziekte betrapt te willen worden en moet sindsdien door het leven als prins Plagiaat. Hij werd in één keer beroemd met zijn babbeluurtje op TV. Mag ik een redactielid van zijn programma toen - Martin van Amerongen - geloven, dan kwam er destijds geen bon-mot over de lippen van de presentator dat niet door anderen bedacht was en werd geen van de besproken boeken gelezen door de deftige meneer die er zulke belangwekkende, van groot inzicht getuigende, vragen over stelde.
Ik denk dat Van Dis een aardige oplichter is en dat zolang hij op zijn bekakte manier interesse en eruditie uitstraalt - al dan niet ingegeven door mindere Goden - who cares?
Voor de eerste aflevering van "Zomergasten" dit seizoen was gevraagd mijn grote favoriet Sonja Barend. Sinds Mevrouw Barend 't op TV zonder een knopje in haar oor moet doen waardoor Ellen Blazer politiek correcte meninkjes op de zich noemende interviewster en het publiek kon loslaten, is dat wanhopige jagen op één doortastende vraag, nog pijnlijker geworden om naar te moeten kijken.
Het leuke van Van Dis in z'n nieuwe rol was vooral zijn grote desinteresse in het schepsel dat voor hem zat. Mevrouw Barend kan geen vier woorden achter elkaar zeggen zonder er enige Ooh's en Aah's tegenaan te gooien of - laat ik me hoffelijker uitdrukken - formuleren is niet haar sterkste punt. Je zag Van Dis na een half uur al moedeloos onderuit gaan zitten en zich afvragen: "Hoe kom ik deze avond door?"
De kijker leed met hem mee.
Mevrouw Barend meende dat Jan Mulder in het programma van Frits Barend & Van Dorp niet 'nou en?' had mogen zeggen toen de grote strateeg Ed van Thijn zijn gelijk inzake Kosovo probeerde te halen met de opmerking dat hij, Ed, hier niet aan tafel zou hebben gezeten als er tijdens 40-45 geen vliegtuigen waren geweest om de nazi's te bombarderen. Van Dis viel haar, lui als altijd, bij en ik vroeg me af hoe 't toch komt dat Mulder niet gelijk krijgt terwijl zijn 'nou en?' in dit geval recht in de roos was en is?
Van Dis en Barend babbelden de avond vol en we mochten getuige zijn van het moment dat Mevrouw Barend naar eigen zeggen 'eindelijk 100% tevreden' was over zichzelf, namelijk toen er op verzoek van Van Dis een stukje uit Jiskefet werd vertoond waarin de gast als gemartelde ondervraagd werd. 't Was jammer dat de presentator verzuimde te melden dat 't hier een parodie betrof op een bespottelijke campagne van Amnesty International, dat destijds leden wierf met een parade van Bekende Nederlanders die zich voor een kiekje hadden geschminkt als slachtoffer van de beul.
Sonja Barend is koningin Onbenul en gezien de vele instemmende reacties op haar keuze in de krantenbesprekingen de dag erna, zal zij nog lang het geliefdste gansje van het vaderlandse scherm zijn. Van Dis was een tragische onderdaan.