Ooit heb ik een komisch bedoelde TV-serie gemaakt, "Au!". In één van de afleveringen wordt gewag gemaakt van 'de Ria Bremer kliniek voor narcose seks'. Ongelukkigerwijs kreeg netcoördinator Bob Bremer uitgerekend het bandje met de narcose seks 'om 'ns kennis te maken met de serie'. Gezellig met het vrouw'tje voor de buis, nietwaar?
"Smakeloos. Kunnen we niet uitzenden."
Enfin, jaren later bied je een documentaire aan over de stand-up-comedians in Toomler's. Bob Bremer, zendercoördinator, kan zich er niet in vinden. 't Beste kan men gas geven als de Bob Bremer's van dit leven zich op het zebrapad bevinden, of hun Ria met benzine overgieten en kijken wat er gebeurt als een sigaret wordt opgestoken. Ik lees deze woorden over en weet hoe pathetisch ik klink. Ik wens het echtpaar Bremer een lang en gelukkig leven. 't Is meer dat je spit in je rug krijgt van het bukken voor de pygmeeën van Hilversum.
En verder, dames en heren, heeft dokter Erwteman mij getest op verborgen gebreken. Bloeddruk voortreffelijk (64 om 126), lever OK, hart van een jonge God, cholesterol OK, cardiogram OK, longen brandschoon (ondanks minimaal een pakje per dag) en ga zo maar door... Ik kan 't ook niet helpen en ben al een paar dagen dronken.
Na enig peinzen ben ik tot de conclusie gekomen dat mijn leven wel ernstig mislukt is, maar dat 't de meeste mensen niet opvalt, dus waar gaat dit over? Soms was ik maar liever dood, maar aanstellerij is mij niet vreemd en wie pleegt nu zelfmoord op z'n tweeënveertigste Ik ken eigenlijk maar één persoon die ten onrechte geen zelfmoord pleegt. Jules Croiset, de riooljodelaar van Charlerois: U weet wel, die briljante acteur die zoveel verdriet had van het NSB lidmaatschap van zijn moeder dat 'ie dertig jaar later zijn mislukkende loopbaan nieuw leven inblies door zichzelf te ontvoeren. Jules belde her en der zonder zijn naam te noemen: "Ik kom jullie' kinderen weghalen!"
Een held.
Harry Mulisch heeft zijn boekenweekgeschenk (oplage 734.000 exemplaren) aan meneer Croiset gewijd: een poging tot eerherstel. Mulisch heeft grote bewondering voor mensen die het woord bij de daad voegen. 't Getuigt namelijk van grote moed om kinderen anoniem te bedreigen.
Ooit kwam ik met Adriaan Venema bistro Van Baerle binnen. Mevrouw Croiset, echtgenote en manager, wees op de geheel verlaten tent en zei: "We hebben geen tafel voor U."
Ik vind die loyaliteit aan een echtgenoot prijzenswaardig.
Maar als ik een bordje op een foto uit de oorlog zie - "Voor joden verboden" - moet ik automatisch denken aan Jules Croiset. Gek hé?
Omdat Mulisch onze enige ras NSB'er is - dat wil zeggen, met feilloze precisie altijd weer de foute keus weet te maken, van Castro tot Croiset, - krijgen we zeker een interessant boekenweekgeschenk.
De sympathie voor Croiset, die uitvoerig door Mulisch ondervraagd is, zal zienderogen toenemen. Mijn Oom Theo, die in april '45 doodgeschoten werd wegens hulp aan joden, zal in zijn graf op de erebegraafplaats van Overveen weten: "'t Is allemaal voor niks geweest."
Eigen schuld, dikke bult. Het echte Verzet wordt belichaamd door een geflipte acteur die anoniem belt: "Ik kom jullie kinderen doodmaken!"