De stilte na het gekwebbel
(Enige kanttekeningen bij HM van den Brink)

In de week voor de moord op Fortuyn werd mijn persoontje in Vrij Nederland aangevallen door Hans Maarten van den Brink, zich noemend columnist. Nu ja, 'aangevallen', ik mocht lezen dat ik 'eindelijk weer ééns de krant' had gehaald door op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen op de voorpagina van Het Parool te
adverteren met: "Waarom zou een toneelstuk niet verboden mogen worden? Stem PVDA.
Stem Fatima Elatik."
Volgens Van den Brink was ik er op uit om 'samen met Fortuyn' de kloof tussen allochtoon en autochtoon-Nederland te verdiepen, al was ik inderdaad niet de enige die zich afvroeg waarom het toneelstuk "Aïsja" niet zou mogen worden opgevoerd als het gevoelens van islamitische gelovigen kwetste. Van den Brink ondervroeg Sybren Piersma, doortastend denker en tot voor kort fractie-voorzitter van de hoofdstedelijke gemeeteraadsfractie van die partij, 't Was een genoegen om uit de mond van Piersma te lezen: "Wij zijn met z'n allen rondom Fatima gaan staan."
Daarmee werd gesuggereerd, geheel in de stijl van het overspannen W0 II-jargon van die partij, dat juffrouw Elatik door ondergetekende in de media achtervolgd werd. Het tegendeel was waar; juffrouw Elatik had, naar aanleiding van het verbieden van het toneelstuk, in de Volkskrant verklaard dat mensen als Theo van Gogh ook
verboden zouden moeten worden en had als troetelallochtoon waarlijk meer toegang tot de media dan ik-zei-de-gek.
't Was jammer dat Van den Brink niet de moeite had genomen één en ander vooraf uit te zoeken, maar vermoedelijk zijn 't niet zozeer de feiten die er toe doen wanneer men voor Vrij Nederland werkt. Van den Brink is te laf om zich voor censuur uit te spreken en zoekt tegelijkertijd de instemming van degenen die het
vrije woord willen verbieden.
Ze hadden bij de PVDA niet meer kunnen nadenken over opvoering van "Aïsja" maar nu en hier durfde Piersma Van Den Brink wel toe te zeggen dat het gewraakte toneelstuk dit najaar alsnog zou worden opgevoerd, in het Muziektheater. De columnist informeerde nog of de partij juridische stappen tegen me zou ondernemen, maar volgens Piersma was daar - 'na rijp beraad' - vanaf gezien. 't Is altijd grappig om een columnist te lezen die er op aandringt dat iemand die ook gebruik maakt van zijn recht op vrije meningsuiting, voor de rechter gesleept dient te worden. Wat zou er toch met Hans Maarten gebeurd zijn?
En in gedachten ging ik terug naar de zomer van '85, toen Van den Brink mij ondervroeg voor het Cultureel Supplement van NRC-Handelsblad over de verfilming van "Een Dagje Naar Het Strand". En ik verwijlde weer rond '90, toen Van Den Brink trouwde, en ik met Mathijs van Nieuwkerk zijn bruiloft bezocht.
Van Nieuwkerk: "Ik mag 'm niet, maar zijn vrouw is bevriend met mijn vrouw.
Ik mocht 'm wel, en verklaarde zulks.
Enfin nu informeerde ik bij VN of ik een stukje terug mocht schrijven; dat mocht - uiteraard - niet. En toen werd Fortuyn neergeschoten en brak er een oorverdovende stilte uit rondom het toneelstuk. En tot op de dag van vandaag hebben wij er bij HM Van den Brink niets meer over mogen lezen.
Ik weet nog goed dat ik HM op tv ondervroeg over zijn eerste boekje, dat meen ik "De Matador" heette, en dat in het laatste hoofdstuk een persoonsverwisseling kent. "Jij bent de enige die 't is opgevallen", sprak de schrijver.
En ik herinner me Lisa Blaushild, scenarioschrijfster, die een diepe haat jegens Van Den Brink's echtgenote had opgevat;"Jinke houdt van seksuele spelletjes waarbij ze wordt aangereden bij het oversteken van een zebrapad en altijd iets breekt."
Ik moest lachen om Lisa en vond 't een romantische gedachte.
En ik dacht aan Hans Maarten als directeur televisie van de VPRO, een autistische brokkenpiloot die ruzie maakte met Jiskefet, Robbie Muntz van het scherm haalde, "Quidam, Quidam" liet maken voor twaalf miljoen. Kortom, er waarlijk niets van bakte. Maar die - en dat is in zekere zin wel degelijk talent – met z'n natuurlijke arrogantie voor hele volksstammen van VN nog steeds als 'deskundige' doorgaat.
Van den Brink behoort tot de mensen die door Fortuyn gewogen zijn en te licht bevonden, dat wil zeggen, onmiddellijk door het ijs zakten toen er voor 't eerst sinds 1940 een zweem van onafhankelijk denken werd gevraagd.
Sukkeltje.
Ik vind 't vervelend om ongunstig te schrijven over iemand met wie ik vroeger vriendschappelijk om ging en beperk me daarom tot de constatering dat wie nalezen wil hoe kwispelstaartend journalisten in Nederland het achterwerk van de Gevestigde Orde likken, kennis neme van HM 's stukjes in VN.
't Is niet anders.

Theo van Gogh