De bedremmelde molshoop aflevering1

Hoe help ik een film om zeep?
Distributeur San Fu Maltha heeft het antwoord op die klemmende vraag. Afgelopen Zaterdag draaide de film "Cool" in Den Haag tijdens één voorstelling, die van vier uur 's middags. Toen ik drie weken voor de première van "Cool" Maltha voorstelde om de film terug te geven, zodat 'ie van mijn persoon'tje en een naderende flop verlost zou raken, vroeg 'ie een avond bedenktijd en besliste de volgende morgen door te gaan. Daar begreep ik toen niets van en nu eigenlijk nog niet, behalve dat Maltha politieke aspiraties heeft en 't wel deftig vond minister Zalm te ontmoeten, die een klein rolletje speelt in de film. Sterker nog; hij had de aanwezigheid van de minister als voorwaarde gesteld om te komen, want de firma Pathé zou zijn aanwezigheid toch al als 'provocatief' ervaren. Maltha had mij weken daarvoor verzocht om vooral tegen Pathé te schrijven, de firma die een monopolie bezit in de Randstad als 't gaat om grote bioscoopzalen en die bij monde van Jacques Godérie de film geweigerd had als 'zonder commercieel perspectief'. Goderie was na veertig minuten uit de vertoning van "Cool" vertrokken, nog steeds verbolgen over eens stukje in mijn hand waarin onder andere een huurschuld van 23.000 Euro aan producent Dave Schram ter sprake kwam. Die huurschuld was binnen twee dagen voldaan, maar 'de rekening staat open', was mij toen gezegd. Die was dan nu voldaan.
Volgens Maltha was de echte reden dat Pathé weigerde 'dat ze liever geen Marokkanen over de vloer hebben.' Bij Sjoef Sjoef Habibi, een hit, was er allerhande beveiligingspersoneel ingehuurd om de gemoederen te bedaren. En hij citeerde Daniëla Koot, bovenmeester bij Pathé: "Wij hebben liever niet het publiek over de vloer dat zich vereenzelvigt met wat we hier op het doek te zien krijgen."
Curieus is dat de echtgenoot van deze iron lady werkzaam is bij Maltha, als boekhouder. San Fu noemt hem 'die sukkel' maar noemt het als eerst aangewezene op de zalen van Pathé 'tactisch verstandig' om de blijkbaar sukkelige echtgenoot van Mevrouw Koot uit de brand te helpen.
Het bedrijf van Maltha, A-film, is een voorbeeld van mismanagement. Maltha bemoeit zich 't liefst zo min mogelijk nog met distributie en laat die bezigheid zo veel mogelijk over aan zijn partner in crime, Pim, een verbitterde, impotente volger die door Maltha achter zijn rug om 'Pimmetje' wordt genoemd. Dat verkleinwoord is begrijpelijk, want A-film ìs Maltha en zijn partner in crime is het lulletje-rozewater dat hijgend moet proberen bij te benen wat de grote meester nu weer bedacht heeft. Het bedrijf heeft wel vijftig medewerkers die geen van allen weten wat de ander doet. Het is een mooi gezicht om zoveel mensen vlijtig langs elkaar heen te zien werken.
Toen afgelopen Vrijdag een stukje van mijn hand verscheen in Metro waarin in het kader van de werkgelegenheid van A-film de lezer opgeroepen werd om vooral niet naar "Cool" te gaan kijken, was het ontwaken voor Maltha - in een hotel te Toronto wegens het festival aldaaro - onplezierig. Pimmetje aan de lijn, die met overslaande stem mijn stukje voorlas en tegen San Fu riep: "Je moet die kut-film nù uit de bioscoop halen". Dat was dus Vrijdagmiddag Nederlandse tijd.
Maltha is niet gewend tegengesproken te worden en vermoedelijk was mijn stukje een nieuwe ervaring voor de geplaagde producent in spé, die er maar niet in slaagt het geld voor "Zwartboek" bij elkaar te sprokkelen en die nu juist naar Toronto was gevlucht om aan de klauwen van Paul Verhoeven te ontkomen, die deze week volgens contract tweepuntdriemiljoen Euro zou ontvangen, of die film nu gemaakt wordt of niet.
Maltha heeft mij een paar keer uitgelegd dat hij 'als kleurling' z'n halve leven gediscrimineerd is. Het curieuze is, hij ìs helemaal geen kleurling, hooguit een Koko Petalo-achtige met om z'n polsen iets teveel goedkope horloges van dure signatuur. Eindeloos zijn de verhalen waarin San Fu vertelt hoe hij aangehouden en gediscrimineerd wordt door de douane, de politie en welke autoriteit eigenlijk niet? Als ik hem vertelde: "Maar San Fu! Ik word altijd bij de douane aangehouden omdat ik zogenaamd een Bekende Nederlander ben, en ìk ben blond met blauwe ogen!", werd een dof stilzwijgen mijn deel; je begrìjpt het niet.
San Fu voelt zich uitgestoten door de wereld en wìl zich ook uitgestoten voelen.
Jongste uit een gezin van acht kinderen is 'ie, naar verluid, veel tekort gekomen, vooral op het affectieve vlak. Maltha hunkert naar heuse liefde en voelt zich vooral een hele piet als 'ie allerhande autoriteiten en boven-ons-gestelden de hand mag drukken. Dat heeft iets zieligs. Hij zou 't liefst minister van Cultuur worden, op bezoek bij de Koningin en andere gezelligheid. Ik denk dat 'ie 't goed zou doen, want zijn autistische persoonlijkheid geeft hem vooral monologen in en niet zozeer het vermogen om naar anderen te luisteren. Toen Gijs van de Westerlaken en ondergetekende een half jaar geleden op de viering van zijn twintigjarige huwelijk werden uitgenodigd - een treurige bedoening voor honderden gasten in een Van der Valk-achtige uitspanning in de provincie -, hoorden we tot onze verbijstering een toespaakje aan dat zijn kinderen voor hem en zijn vrouw uitspraken; Pappa en Mamma werden met 'U' aangesproken. Een door San Fu ingehuurde copywriter bleek het prevelement in elkaar te hebben geflanst.
Kan 't onpersoonlijker?
Maltha stond erbij te glunderen en je gunde hem dit moment van geluk van harte, maar adembenemend was 't wel. Nu ja, zoals gezegd, Maltha is niet gewend tegengesproken te worden en afgelopen Vrijdagmiddag hing 'ie aan de lijn. Hij bedreigde de producent van "Cool" met sociale melaatsheid, het verlies van 'vrienden', uitstoting, boycots en wat niet al? En dat allemaal omdat Gijs met Theo films maakt. Maltha belde ook met de directie van Tiscali, de Internet-provider die de film "06/05" gefinancierd heeft, althans, hij stond met verstikte stem op de voice-mail: "Jullie moeten Theo boycotten". Ik ben benieuwd wie nog meer gebeld gaat worden.
Het bedrag waarvoor "Cool" aan Maltha verkocht zou worden, was vastgesteld op 25.000 Euro. Omdat wij naïef zijn, hadden we gezegd: "Stop dat geld maar in de publiciteit". A-film is niet bij machte meer te produceren dan een lullige poster en was - met uitzondering van Cynthia Ophof, die tot het laatst bleef vechten voor de film tegen de zin van haar collega's in - vanaf het begin van plan "Cool" zo snel mogelijk af te voeren. Dat had vooral te maken met eerdergenoemde Pim, die razend was dat Maltha de film had genomen zonder hem vooraf te raadplegen. Pim is de poef waar San Fu af en toe verstrooid op gaat zitten.
Toen we "Cool" de eerste keer aan Maltha lieten zien, viel 'ie prompt in slaap; het was een heel gesnurk in de montagekamer. Ik zei meteen: "Dank je wel San Fu, we nemen een andere distributeur." Had ik mijn instinct maar gevolgd. Maltha kan geen afwijzing verdragen, dus moest en zou de film opeens hebben. Op de première verleden week werd ik overal door mensen aangeklampt die me vertelden van Maltha te hebben gehoord hoe slecht "Cool" was. Dat vertelden ze me om te zeggen hoe goed zìj 'm vonden. Nou ja, was de film een hit geworden, Maltha was de eerste geweest om de eer daarvoor naar zichzelf toe te redeneren: "Ik heb met ze gepraat in de montage" etc. Dat mag en als ik aan hem terugdenk mag ik hem nog steeds, althans, ik ben niet vervuld van diepe afkeer, hoewel 'ie de film vorstelijk genaaid heeft. Het meest vervelende vind ik dat 'ie nu rond vertelt: "Ik heb er àlles aan gedaan." De waarheid is, hij heeft er nìets aan gedaan. Van de Westerlaken en ondergetekende ontketenden het ware publiciteitsoffensief dat smoorde in eenmalige voorstellingen om vier uur 's middags. Ik liep de vierdaagse - nou
ja, gedeeltes daarvan -, om bij Giel Beelen de kwestie Pathé iedere morgen op de radio te kunnen stellen, MTV belde ons en verleende alle medewerking in publicitaire zin, via Dave Schram regelden we een vertoning voor het Film-festival bij The Sea die "Cool" namen. Dat festival stopte zeventigduizend Euro in de première, waarvan Maltha er tienduizend voor zijn rekening zou nemen. Dat werden er uiteindelijk drieduizend.
Maltha wilde mij geen hand geven op de première en niet met me op de foto om de dames en heren van Pathé niet verder te 'provoceren'. Hij was de man die me allerhande bijzonderheden over het monopolie van Pathé had ingegeven, hij heeft als geen ander de pest aan Daniëla Koot, hij lachte zich rot om wat ik schreef: "Als je mijn naam maar niet noemt..."
De film klapte inderdaad 'als een rotje' in zijn gezicht uiteen. De komende tijd zal ik regelmatig over de tot 'bedremmelde molshoop' vervallen held berichten, over z'n avonturen met Paul Verhoeven en over z'n pogingen mij zwart te maken bij financiers, distributeurs, subsidie-gevers en anderen. Ik zal dat doen met een zeker mededogen, want heus, er zijn slechtere mensen dan deze zelfbenoemde namaaktycoon, die in werkelijkheid een laffe kermisbaas blijkt te zijn. Maltha bevecht 'de kleurling' in zich zelf, een onderkruiper, een bediende. Hij mag m'n schoenen poetsen als ik over hem schrijf.

Theo van Gogh

Meer over deze problematiek: De Machtige

•   Ha die Theo,

Benieuwd of je dit stukje integraal plaatst, laat 'ns kijken.

Ik ben in de min of meer gezegende positie dat ik zowel jouw handel en wandel als die van de door jou volop geprezen San Fa Maltha de laatste tijd van dichtbij volg.
Als het gaat om ervaringsdeskundigheid doe ik volop mee, ik weet hoe makkelijk het is om met de gave van het woord emmers stront over Jan en alleman uit te storten, ik heb dat de afgelopen tien jaren - en langer - ervaren. De eerste de best boerenlul die zijn al dan niet volledige denkvermogen op 50% gebruikt, komt er al mee weg, mits geroepen. En het Internet roept iedereen, dus ook jou. Als een driejarige heb je plaats genomen, midden in de snoeptrommel en je hebt het reuze naar je zin.
Als iedereen jou nu voortdurend naait, want zo gaat het als ik je stukjes lees, al je hele werkzame leven, dan maakt jou dat een nymfomaan of hoer. Je mag zelf kiezen, maar als het steeds gebeurt, dan zoek je het toch echt zelf op.

Maar misschien wordt je toch ook gewoon minder genaaid dan je zelf denkt. Als iets anders loopt dan jij dacht of verwachtte, dan betekent dat natuurlijk niet dat je genaaid bent. Het liep gewoon anders, dat moet je met je schat aan ervaring op dat terrein herkennen.

Waarom dan toch steeds alles en iedereen afgezeken? OK, je wint prijzen genoeg maar je films zijn geen blockbusters, nooit geweest en dat zal mij persoonlijk een zorg zijn. It runs in your family en het komt laat uiteindelijk allemaal goed. Je hebt wel een publiek nodig - jij nog meer dan een ander - en als dat weg blijft zegt dat iets over je werk, in elk geval over je inschatting van wat het grote publiek wil zien. Daar had je Cool! niet voor nodig.

Cool!. Het loopt anders dan je dacht en hoopte en en dat ligt volgens jou maar aan een persoon: San Fu Maltha. Je haalt er alles bij wat je kunt bedenken tot en met z'n gezin en zoveeljarig huwelijk. En daarmee ga je veel te ver, het heeft er namelijk geen zak mee te maken. Je meent een afspraak met hem te hebben over zoveel schermen en die zijn er niet gekomen. Ben ik nou zo dom - ongetwijfeld - maar San Fu heeft geen schermen dus die afspraak kun je helemaal niet maken, jij niet en hij niet. Hij heeft films en kan proberen, dat lijkt me de aard van het beestje, om die op zoveel schermen te krijgen. Daarvoor is hij wel afhankelijk van de eigenaars van die schermen, van Pathe dus bijvoorbeeld. En stel nou eens dat Goderie een rekening met jou heeft openstaan, dan moet juist jij begrijpen dat 'ie 'm nu even vereffent, je zit zelf niet anders in elkaar. Sterker nog, je kunt niet zonder openstaande rekeningen, ze vullen je leven en dat heeft dwangmatige trekjes. Deurwaarder, is dat niks voor je?

Ik vind Cool! een goede film, ik heb me geamuseerd. Zoals je weet heb ik 'm bijna niet gezien want in Scheveningen hebben een kleine 2000 man ruim drie kwartier naar een leeg scherm kunnen kijken. Om 20.00 uur aangekondigd kwamen om 20.45 uur de eerste beelden. Weet je waarom? Omdat jij me genaaid hebt want in de zaal waarin jij met je fine fleur zat liepen de toespraken nogal uit. Dat wist jouw zaaltje maar dat wisten die andere 2000 gasten in de andere zalen niet, ik had zoiets van om 21.00 uur ben ik weg. Ik begrijp dat jij de premiere buiten San Fu-om hebt geregeld, dat was dan toch tamelijk knudde, ik voel me belazerd. Of liep er gewoon iets anders dan gedacht?

Het is bizar dat je San Fu beschuldigt van nogal wat gedrag dat ik eerder bij jou herken dan bij hem. In het ergste geval zijn jullie gewoon hetzelfde: eigenwijze, talentvolle, niet onaardige persoonlijkheden in het Nederlandse filmlandschap met een drive die wat minder zou kunnen. Jullie zouden die talenten moeten bundelen, daar zou een hoop moois van kunnen komen.

Maar daar gaat natuurlijk niet gebeuren door dat hufterige gedrag van je. Ik heb het je laatst in je gezicht gezegd: ik had je tien jaar niet gezien of gesproken maar de enige progressie die ik in je zie is dat je digitaal draait. En dat is net zo knap als toen ik in 1987 HP voor het eerst DTP-de: een kunstje, maar na een paar jaar kan iedereen het.

Ik zie San Fu nog wel toegeven dat hij misschien een inschattingsfout heeft gemaakt door jou zoveel schermen te 'beloven', met de beste bedoelingen. Maar kun jij het opbrengen om - waarschijnlijk voor het eerst in je leven - toe te geven dat je nu veel te ver bent gegaan? Al die jaknikkers in jouw beschermde omgeving slaan je heus wel op je schouders, maar de boze buitenwereld, ben je al zover?

Het lijkt mij dat ik er als filmfan voordeel bij kan hebben als Nederlands meest controversiele filmer door een deur kan met Nederlands meest controversiele filmdistributeur, daarom schrijf ik dit stukje
Zoals gezegd, ik ken San Fu ook al erg lang en ik vind hem een aardige, want eigenwijze vent die op zijn blaren zit als het niet anders kan maar ook geniet van de dingen die hij neerzet en dat zijn er nogal wat. Ik heb nog nooit ruzie met hem gehad wat niet hetzelfde is als het altijd met elkaar eens zijn. Toen hij ernaar vroeg heb ik hem verteld wat ik vond: ik vind Cool! een goede film en - zoals je weet - bezondig ik me er op dit moment aan om als je onbezoldigde buitendienstmedewerker een alternatief vertoningscircuit op te zetten.

Jou ken ik ongeveer net zo lang, ik heb nog altijd een tamelijk schuchter blond engeltje van een kilo of 70 voor ogen in Vertigo toen we daar ooit met SKOOP een borrel hielden. Die deed z'n mond niet open, waar is het misgegaan? Met die uitslaande brand die je nu bent maak je mooie films maar het zou nog mooier zijn als er meer mensen ze zouden kunnen zien. Of je dat nou leuk vindt of niet, je komt van je eiland niet af als je al die boten voortdurend verbrandt.

En begin nou niet te eikelen of vrijheid van meningsuiting, corruptie, molshopen en god mag weten wat nog meer. Gewoon een iets grotere jongen worden, je kunt het.

Hans van Brussel

•   San Fu Maltha durft zelf niet te mailen naar De Gezonde Roker, dus daarom overlegt Hans van Brussel van te voren met de geplaagde distributeur.
Zet 'm op jongens!

Theo van Gogh

•   Zeg Van Gogh,

Zoals ik je net al uitgebreid telefonisch vertelde overleg ik niet met San Fu over wat ik je schrijf en wat ik van je vind. Je kent de chronologie, ik heb je aangeboden om dat zonodig nog even te checken in m'n Outlook. Om precies te zijn was het Hans Nieuwkerken, zeg maar: van jouw sponsorcoördinator voor Cool!, die me op je stuk wees. Ik heb het gelezen en gereageerd. San Fu heb ik pas op de hoogte gesteld toen ik hem 's middags aan de telefoon had. Maar toen stond mijn reactie al lang op je site. Spaghetti western in de grachtergordel, is dat wat voor je. Kun je lekker lang uit je heup schieten.

Niettemin, met vriendelijke groet,

Hans van Brussel

•   Goh... Wat boeiend, al dit soort kleine privéprobleempjes van Theo van Gogh. Moet dit nu werkelijk aan het gansche volk worden gemeld? En wie zou dit eigenlijk interessant vinden? Bekende personen gebruiken m.i. iets te vaak de publieke media voor privézaken.

Th. P. M. van Es