Aan Professor (bolleboos) Theo de Roos,
Rijks Universiteit in Leiden

Een ruime meerderheid van de bevolking vindt dat rechters te slap straffen, te vaak onacceptabele beslissingen nemen en in een ivoren toren zitten. De kloof tussen rechters en publiek is groter dan ooit lijkt het, althans dat hebben o.a. onderzoekers van de Erasmus en VU in al hun wijsheid vastgesteld. En, niet geheel onverwachts: de rechters waren het daar niet mee eens. Hun negatieve imago was natuurlijk niet hun eigen schuld maar de schuld van de pers. Die besteedde namelijk onevenredig veel aandacht aan incidentele, geruchtmakende zaken en maakt door gebrek aan kennis van zaken zich geregeld schuldig aan onjuiste berichtgeving. Zo ziet de wereld er vanuit een ivoren toren tenminste weer prettig en overzichtelijk uit.
Tja, en daar staat u dan als "vaste deskundige" van alle Hilversumse actualiteitenrubrieken, hoogleraar en tevens strafrechter met dubbele pet op. Staande voor een boekenkast blonk u al uit in nietszeggendheid en daar deed u in uw commentaar op dat onderzoek in het Algemeen Dagblad dus gewoon een schepje bovenop. Er moest niet zwaarder gestraft worden maar de burger moest beter worden voorgelicht was uw boodschap. De rechter moest van u beter communiceren want "als mensen veel over een zaak weten, merk je dat ze veel genuanceerder gaan denken".
"Als je laat weten hoe je tot een bepaalde beslissing bent gekomen, kweek je meer begrip" voegde u daar nog aan toe en toen moest ik meteen denken aan die beslissing van de Haagse rechter Paris inzake Eddy de Kroes. U weet wel, die keurslager uit Wassenaar die in 1985 wegens fraude met Europees geld in hoger beroep tot 2 jaar gevangenisstraf was veroordeeld maar daar nog nooit een cel van binnen voor had gezien. Nou weet iedereen – behalve rechters dan - dat frauderen met Europees geld net zoiets is als rijden zonder geldig plaatsbewijs in een Amsterdamse tram. Het mag niet maar iedereen doet het, dus twee jaar cel was inderdaad wel wat veel. Vooral als je dat weer vergelijkt met een stevige moord. In 1987 gaat daar dan ook voor De Kroes een half jaartje vanaf maar dat cellentekort hé. Bovendien, ook deze veroordeelde had er eigenlijk geen zin meer in en negeerde dus meerdere oproepen om eindelijk eens langs te komen. Sterker nog, toen "het bevoegd gezag" hem in 1992 op Schiphol aanhield omdat z'n straf nog openstond, miste hij natuurlijk wel z'n vakantievlucht maar was ie met een paar uurtje vrij. Dat gezeur over die straf moest toen maar eens ophouden vond hij dus plaatsgenoot Vos, een echte officier van justitie, wilde best een briefje schrijven waarin stond dat ie nooit meer z'n straf hoefde uit te zitten. Kijk tot zover hoef je geen professor te zijn om te begrijpen dat ze dat "entre nous" in Wassenaer net zo regelen als in bijvoorbeeld Colombia of Nigeria.

Totdat die vervelende pers – dit keer Quote - met z'n ongenuanceerde en tendentieuze berichtgeving in 2003 dit vuiltje nog even onder de aandacht van de hoeders van onze rechtstaat bracht. Boosheid en verontwaardiging alom natuurlijk in huize De Kroes en het verkeerde deel van Wassenaer toen justitie hem alsnog durfde op te pakken. Men gaat met de pet rond en Spong, tot dan toe alleen succesvol met het op vrije voeten houden van verdachten (maak een vormfout en ik krijg ze vrij) voegt er een nieuw specialisme aan toe. Hij weet nu ook veroordeelden voor goed uit de cel te houden nadat de rechter er een klein jaartje voor nodig had om vast te stellen dat het briefje van Vos echt was. En hoewel Spong natuurlijk wel "alle juridische argumenten aan zijn zijde wist" liet hij toch nog even weten dat de goede afloop voor hem nooit een gelopen race was. Het recht blijft tenslotte een tombola met onbegrijpelijke uitspraken of zoals hij het zelf formuleerde: "een proces blijft een proces, je weet nooit hoe het loopt tot de rechter heeft gesproken". Dus voor de vorm hamerde die arme landsadvocaat van Pels Rijcken Drooglever Fortuijn er nog wel op dat de vrijbrief' van mr. Vos vals was, maar op 29 april jl ging er gejuich op in de rechtszaal toen rechter Paris er niet omheen kon om de brief van Vos toch als echt te beschouwen. Tja, en dan wordt er niet strenger maar helemaal niet gestraft. Want de rechter kon niet anders concluderen dan dat "het publiek (en dus ook De Kroes) een algemeen vertrouwen mag hebben in toezeggingen van een bevoegd te achten overheidsorgaan (in casu buurman De Vos)" en "na 15 jaar inactiviteit van de Staat…. mag het arrest van 1985 niet meer ten uitvoer worden gelegd" .
Dat het publiek, de leek en de mindere jurist juist het gevoel krijgen dat Vos niet een klein beetje maar volledig buiten z´n boekje was gegaan en dus maar samen met De Kroes een celletje moest gaan delen, komt in het rechtershoofd blijkbaar niet op. Want hoeveel magistraten à la Vos hebben dit soort profijtelijke briefjes inmiddels in omloop gebracht waar niemand iets van weet? Mocht het bij een proces fout gaan, dan kan iedere magistraat met het juiste briefpapier en de juiste handtekening na afloop ook nog wel iets regelen. Zorg alleen dat het niet te snel bekend wordt. Want terwijl het gedreven, scherpzinnige en intelligente koppel Donner/Wijkerslooth op niveau doordiscussieert over opsporing, boeven vangen en deals met criminelen, zet het eigen personeel straffeloos de deur open.

Er lag dus een probleem dat de leek vanwege die slechte communicatie maar niet snapt hoe een echte rechter tot zo´n beslissing komt. Tenzij ik uw tekst en uitleg over deze zaak heb gemist zou ik het zeer op prijs stellen als de professor in u de leek eens kan uitleggen – liefst in het NOS journaal - wat de uitspraak zou zijn geweest als rechter Paris erachter was gekomen dat het briefje van Vos niet echt was, maar heel goed was nagemaakt. Had mijnheer De Kroes dan wel moeten gaan zitten?

Hoogachtend,

P.P.M. Ruijs

Vorige brief Paul Ruijs