Aan het bestuur en de Raad van Toezicht van de Stichting ter Bevordering der Notariële Wetenschap
t.a.v. de secretaris Mr. J. Borren
Van Eeghenstraat 222
1071 GM Amsterdam

Geachte mijnheer Borren,

Gouda, 23 februari 2004

De een wil vliegenier worden, de ander brandweerman en weer een ander zangert. En sommige jongens (en meisjes) worden notaris. Op school zat ook altijd zo'n jongetje dat bij gym niet in de touwen kon klimmen, op de sportdag altijd als laatste gekozen werd en nooit op feestjes kwam maar die ondertussen goed verdient aan z'n verplicht voorgeschreven dienstverlening. Niet iedereen is in de wieg gelegd voor notaris. Het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties (MOT) constateerde vorig jaar dat "notarissen zich te veel onttrekken aan de wettelijke verplichting om dubieuze transacties te melden". De 3 meldingen uit het notariaat staken inderdaad wat magertjes af bij de 37.500 meldingen van banken, casino's en andere financiële instellingen in dezelfde periode. Volgens mijnheer Salomons, notaris en bestuurslid van de Koninklijke Notariële Broederschap (KNB) kwam dat omdat criminelen inmiddels wel weten dat notarissen bedragen boven de 10.000 euro niet in ontvangst nemen! Zoals gezegd, alleen sommige jongens en meisjes worden notaris. Maar mijnheer Salomons erkende ruiterlijk dat het MOT wel een beetje gelijk had en dat notarissen blijkbaar nog moesten wennen aan die nieuwe regeling. En gelukkig is er dan ook nog uw wetenschappelijke stichting die uitkomst biedt als het voor de gemiddelde notaris allemaal wat te veel wordt tussen zijn paperclips, stempeltjes en nietjes. Het valt ook niet mee om al die actes, wetten, vonnissen en notulen te lezen, te begrijpen en goed aan mekaar te nieten en netjes op te bergen. Zelfs voor het tuchtrecht.

Zo vatte de Haagse Kamer van Toezicht (tenslotte ook maar een gewone vice-president, een kantonrechter, belasting inspecteur en twee notarissen) in het kader van een klachtenprocedure het standpunt van een notaris (die wat meer dan 10.000 euro in ontvangst had genomen) ooit als volgt samen: "de notaris heeft opgemerkt het vonnis zonder begeleidende toelichting te hebben ontvangen en dit zonder nadere lezing te hebben weggeborgen.….. zodat haar niet valt te verwijten dat zij het vonnis niet heeft gelezen". Voor de goede orde: Een notaris krijgt een enveloppe, voelt dat er iets in zit, maakt hem open, er zit een vonnis in maar…. geen briefje dat ze dat moest lezen!
Goed dus dat er hoger beroep bestaat bij het gerechtshof in Amsterdam waar professor Stille van uw stichting raadsheer is. En gelukkig dat die de Haagse Kamer van Toezicht uitlegt: "Het hof merkt hierbij terzijde nog wel op dat van een notaris, met name onder omstandigheden zoals hier aan de orde, mag worden verwacht dat zij van de inhoud van de haar toegezonden stukken te allen tijde goede nota neemt". Wat een wijsheid! Wat een klasse! En zo subtiel! Kijk, dankzij dit soort toppers wordt toch maar duidelijk dat notarissen hun post weliswaar niet moeten lezen maar dat je het in ieder geval van ze mag verwachten. Ook als er geen begeleidend briefje bijzit.

En thans loop ik weer tegen een vergelijkbaar wetenschappelijk probleem aan waar ze binnen het gewone notariaat en de KNB niet uitkomen zodat uw wijsheid dringend nodig is.
Een notaris legde zijn klant – een verhuurder van een stuk grond - ooit een concept overeenkomst voor die precies weergaf wat de bedoeling was. Na een laatste vergadering tekenen partijen een week later bij de notaris de definitieve overeenkomst. Acht jaar later komt het contract uit de kast dat bij nader inzien op heel wat punten afwijkt van het concept. De notaris legt de verhuurder uit dat uit de notulen blijkt dat hij op de laatste vergadering met al die wijzigingen ten gunste van de huurder had ingestemd. De verhuurder ontkent dat en weet zich daarbij gesteund door de herinneringen van zijn boekhouder. Maar desgevraagd weigert de notaris inzage te geven in die notulen en beroept zich daarbij op "het ambtsgeheim". En als met zijn standpunt geen genoegen wordt genomen moet men volgens de notaris maar naar de rechter. (die heeft toch niets te doen)

U snapt het al, notarissen die achter je rug om in actes knoeien en zich vervolgens op het ambtgeheim beroepen lezen misschien ook hun post niet goed en wennen misschien nooit aan de MOT. De KNB die moet toezien op de eer en het aanzien van het notarisambt heb ik het probleem voorgelegd. Temeer omdat die als wettelijke taak heeft om de vakbekwaamheid en de goede beroepsuitoefening van notarissen te bevorderen. Maar mr. J.A.M. Janssens, secretaris praktijkbeoefening kwam er niet uit. Blijkbaar te hoog gegrepen (ik geef toe, wel of geen inzage in notulen was ook geen gemakkelijke vraag) want hij verwees naar de tuchtrechter, in casu de Haagse Kamer van Toezicht. Maar ja, of dat nu zo'n goed idee is? Hij schreef me overigens zonder hard feelings (tenminste, hij tekende met vriendelijke groet) dat "verdere correspondentie met u over dit onderwerp geen enkele zin heeft" en dat hij mijn "eventuele vervolgbrieven dan ook niet meer zal beantwoorden".
Ik heb dus maar wat dorpsnotarissen gebeld en bij 12 ben ik opgehouden nadat die allemaal uiterst vriendelijk en behulpzaam opmerkten dat het ambtgeheim natuurlijk niets te maken heeft met de inzage van notulen van gesprekken waar beide partijen bij aanwezig waren.
U ziet dus de dreigende chaos ontstaan.
Een Kamer van Toezicht die tobt of notarissen stukken nu wel of niet moeten lezen, een gerechtshof dat het ook niet echt weet, een KNB die denkt dat criminelen weten dat notarissen geen grote bedragen meer aannemen en niet weet of dorpsnotarissen het ambtsgeheim schenden of niet.

Ik stel voor dat al uw hoogleraren notarieel recht een congres organiseren om op deze prangende vragen een gefundeerd wetenschappelijk antwoord te formuleren al was het maar om die 12 dorpsnotarissen tenminste een keer serieus te nemen.

Hoogachtend,

P.P.M. Ruijs
Cc: www.degezonderoker.nl

Vorige brief Paul Ruijs