"Alles wat Kat schrijft is je reinste flauwekul. Pure kwaadsprekerij."
Volkert Jensma, hoofdredacteur NRC Handelsblad, in HP/de Tijd

"Micha Kat? Heb ik wel eens van gehoord, ja. Het schijnt dat hij appeltjes met ons wil schillen."
Henk Hofland, commentator en oud-hoofdredacteur van NRC Handelsblad in HP/de Tijd

"Ik vind dat Kat eerst zijn eigen 'facts moet checken' voor hij ze opschrijft en verspreidt."
Gijsbert van Es, adjunct-hoofdredacteur NRC Handelsblad, in De Journalist

Juridische nieuwsmanipulatie: de praktijk

Het lijkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het weekeind na mijn onthulling over de verwevenheid van de top van NRC Handelsblad (Huygen en Kuitenbrouwer) met de juridische elite van ons land gaf de krant een verbluffend staaltje weg van waartoe deze verwevenheid kan leiden als het gaat om het manipuleren van de lezer en het herschrijven van de geschiedenis. En het delicate is dat de leugens van de krant in dit geval aantoonbaar zijn dankzij het boek van NOVA-journalist Siem Eikelenboom, De Genetische Vingerafdruk (Veen, 2000). Wat speelt er?
Redacteuren Claudia Kammer en Joke Mat brachten op 24 mei een verhaal op de drie met als kop Hoe rechters blindvaren op de getuige-deskundige. Ik citeer de eerste alinea, de cruciale woorden zijn gecursiveerd:

"Na prof. W. Wagenaar is de gynaecoloog prof. T. Eskes misschien wel de bekendste getuige-deskundige van Nederland. Hij was het die in 1995 getuigde dat de vermeende daders in de 'Puttense moordzaak' tijdens hun verkrachting het sperma van een onbekende derde uit de schede van het slachtoffer naar haar bovenbeen konden hebben 'gesleept'. Zo kon de rechtbank hen schuldig verklaren hoewel hun DNA niet overeenkwam met dat van het aangetroffen sperma. Bij de herziening van de zaak vorig jaar verwierp Eskes zijn eigen 'sleeptheorie' weer op grond van informatie uit het sectierapport waarover hij nog niet eerder had beschikt."

Deze passage, waarde lezers, staat zo stampvol leugens dat ik niet kan ontkomen aan stapsgewijze uitleg, vooral ook omdat de materie niet eenvoudig is. De bedoeling van al deze manipulaties is echter duidelijk genoeg: NRC schuift de gehele schuld voor het falen van het OM in de Puttense moordzaak in de schoenen van een oude, inmiddels gepensioneerde vrouwenarts. Een stukje service richting OM. We zien 'het parket aan de Marten Meesweg' opnieuw in actie, thans onder leiding van de hulpofficieren Kammer en Mat. Maar nu even concentratie. Lezers!

1. Foutief en malicieus is de nadruk dat de sleeptheorie zou zijn bedacht door Eskes ('zijn eigen sleeptheorie'). De waarheid: de sleeptheorie is bedacht door het OM. Dit blijkt nota bene ondermeer uit een interview dat NRC-redacteur Oostveen had met Eskes op 28 juni 2001. Eskes hierin: "Ik kreeg vragen in de trant van: kan sperma worden versleept tijdens een tweede coitus? Ik antwoordde dat dat in algemene termen natuurlijk kan, ja." Uit het boek van Eikelenboom (blz. 18) blijkt voorts dat Eskes bij de bewuste verklaring is misleid door de rechercheurs die hem de cruciale details over de situatie waarin Christel Ambrosius is aangetroffen en over de toestand van het sperma onthielden.
   
2. Kammer en Mat leggen er veel nadruk op dat de rechter tot de fatale veroordelingen kon komen omdat hij was misleid door de absurde verklaring van Eskes ('hij was het die'; 'zo kon de rechtbank hen schuldig verklaren'.) De waarheid zoals beschreven door Eikelenboom is, dat de gynaecoloog reeds op 27 juni 1995 volledig terugkwam op de 'sleeptheorie'. Op bladzijde 23: "Op een van de eerste zittingsdagen [van de beroepsfase voor het Hof in Arnhem, MK] 27 juni, is achter gesloten deuren dan al de vrouwenarts Eskes gehoord. Pas na afloop van de zaak wordt duidelijk dat hij is teruggekomen op zijn eerdere uitlatingen waarop Justitie de sleeptheorie heeft gebaseerd. Pas in de rechtszaal verneemt de gynaecoloog dat het aangetroffen sperma van een gelei-achtige substantie was ter grootte van een muntstuk. Dat duidt op vers sperma, heel wat anders dan de 'sporen sperma' waarover de rechercheurs het met hem hadden gehad. Eskes verklaart dan ook dat het op Christel Ambrosius gevonden sperma vers was en van niemand anders kon zijn dan van de verkrachter. Hij zal dit later herhalen in het tv-programma van Peter R. de Vries. De bewering van de hulpofficieren Kammer en Mat dat Eskes pas op zijn theorie terugkwam bij de herziening in 2002 is dus een leugen. Ondanks het feit dat Eskes zijn eigen theorie dus verwierp, hield het OM eraan vast. Mede hierdoor (en dus niet door de theorie van Eskes, zoals Kammer en Mat schrijven) heeft het Hof beide verdachten veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. De raadsheren voelden echter ook wel aan dat het niet goed zat met die sleeptheorie, want (Eikelenboom) 'opmerkelijk genoeg wordt in het arrest met geen woord gerept over het DNA-bewijs'.
   
3. Zou het nu zo kunnen zijn dat hier geen sprake is van een malicieus complot, maar gewoon van journalistieke slordigheid? Nee. Navraag bij Mat resulteerde immers in een email die ze mij op 24 mei stuurde. Hierin schrijft ze: 'Dat Eskes is misleid door de politie lijkt me evident'. Hiermee geeft Mat aan dat ze weet hoe de zaak werkelijk zit. Desalniettemin beschuldigt ze in haar artikel willens en wetens de bejaarde gynaecoloog van falen resulterend in tienjarige opsluiting van twee onschuldige burgers. Anders gesteld: ze doet een poging het OM vrij te pleiten.
   
4. Is het toevallig dat Mat het OM vrijpleit? Nee. Want in het magazine M (april) schreef diezelfde Mat een propaganda-achtige reportage over het parket van Den Bosch waar ze een week mocht meelopen, zonder twijfel na een wurgcontract te hebben ondertekend met het Parket-Generaal inhoudende dat ze de rest van haar carrière propaganda moet bedrijven voor het 'ministerie van vervolging' zoals het OM door veel advocaten wordt genoemd. Uit deze reportage citeerde ik reeds eerder enkele verbluffend onjuiste en propagandistische passages, in mijn stuk NRC selecteert rechters.
   
5. Is het weer toevallig dat NRC toestemming krijgt een week in de keuken te mogen kijken van het Parket in Den Bosch? Nee, want Huygen en Kuitenbrouwer hebben korte lijntjes met de Raad voor de Rechtspraak, hun werkgever inzake hun activiteiten voor de Commissie Aantrekken Leden Rechterlijke Macht, de baas waarvan ook weer door Mat werd geïnterviewd zonder ook een zweem van kritische vraagstelling. En zoals we weten bestaat de rechterlijke macht in ons land niet alleen uit de ZM, maar ook uit het OM.

Deze uitgebreide uitleg was even noodzakelijk, lezers, om u stap voor stap te laten zien hoe Lux et Libertas zijn lezers misleidt en manipuleert ter meerdere eer en glorie van de gevestigde orde. Bedenk daarbij dat de Puttense moorzaak het grootste trauma is uit de geschiedenis van het OM dat er alles aan gelegen is zoveel mogelijk schuld af te schuiven.
Het blijft tenslotte verbijsterend dat Huygen noch Kuitenbrouwer bereid is openheid van zaken te geven over hun rechterswerk. Ik heb zelf wat informatie ingewonnen bij de Raad voor de Rechtspraak. Uit de antwoorden op mijn vragen van mevrouw A. Pouw blijkt dat de leden van de Commissie 'per 2002 worden benoemd door de Raad voor de Rechtspraak op voordracht van het dagelijks bestuur van de Commissie'. Een pijnlijke constatering: de commissie selecteert haar eigen leden.
Beide commentatoren moeten voorts 'eens per vier a zes weken' opdraven 'voor een selectievergadering die ca. vier uur duurt'. Hiervoor ontvangen de leden 'een vacantiegeld van 85 Euro en een reiskostenvergoeding per middag'. De Commissie neemt journalisten op omdat 'het uitgangspunt een breed samengestelde commissie is waarin naast vertegenwoordigers uit de RM ook andere relevante beroepsgroepen (advocatuur, wetenschap, overheid, bedrijfsleven) zijn vertegenwoordigd. Aangezien ook de media als zodanig kan worden beschouwd, is een vertegenwoordiger uit deze sector in de Commissie voor de hand liggend'. Hierbij moet echter worden aangetekend dat alle leden van de commissie behalve Huygen werkzaam zijn juridische functies en dat de uitleg van de commissie van 'de media' nogal beperkt is: alleen NRC Handelsblad wordt eronder verstaan.
Wat zijn tot slot eigenlijk de criteria op grond waarvan iemand geschikt wordt bevonden als rechter? Hierop geeft de Raad het volgende antwoord: "De gesprekken hebben ieder een eigen agenda. Deels komen er onderwerpen van algemene aard aan de orde en deels worden ook speciale vaardigheden getoetst zoals besluitvaardigheid, sociabiliteit, zelfstandigheid, etc."
Puur formeel was mijn bewering dat Kuitenbrouwer voor Huygen in de Commissie zat overigens onjuist. Kuitenbrouwer zat namelijk in een andere commissie, de RAIO-selectiecommissie. Die doet exact hetzelfde werk, maar dan niet voor 'zij-instromers' maar voor beginnende leden van de rechterlijke macht die kiezen voor de RAIO-opleiding die zowel voorbereidt op een functie binnen de ZM als binnen het OM. Daarnaast blijken in het verleden ook enkele niet-NRC-journalisten tot deze hoge en eervolle posten zijn geroepen: begin jaren tachtig zat ene An Salomonson in de Commissie Aantrekken en Ageeth Scherphuis (ex-Vrij Nederland, nu ???) maakte er tot twee jaar geleden deel van uit. In de RAIO-commissie heeft tenslotte ooit zitting gehad de freelancer Jeanne Doomen, maar die was dan ook getrouwd met de inmiddels overleden hoofdofficier van justitie Lodewijk de Beaufort. Dit is zo'n beetje het complete beeld. Moet nog worden geconstateerd dat alleen de politiek-correcte journalisten worden uitverkoren? Waarom wel Scherphuis en Huygen, maar geen Kees Lunshof of Peter R. de Vries?


Uit het leven van een Lux et Libertas-ombudsman

Op de fraaie zomeravond voor Hemelvaart zag ik politiek redacteur Raymond van den Boogaard zitten op het terras van café De Zwart aan het Amsterdamse Spui. Een uitgelezen moment voor uw ombudsman eens een goed gesprek aan te knopen, temeer daar het ook tot mijn takenpakket behoort loslopende redacteuren bemoedigend toe te spreken dan wel te voorzien van aanwijzingen en tips. Van den Boogaard reageerde paniekerig, maar toen hij zag dat er voor hem op het overvolle terras geen ontkomen aan was zei hij 'dag Misja'. Hij verkeerde in stadium vier op de schaal van Korsakov dankzij excessieve consumptie van wat hij noemde 'spritzers': een mengsel van witte wijn en Spa rood.
Van den Boogaard is een authentiek journalist met een delicate mengeling van distinctie en verlopenheid, arrogantie en zelfspot: ik heb hem altijd graag gemogen. Zo liep hij over van bewondering voor Marjon van Royen en beschreef de krant als 'een eilandenrijk'. Nu weten de fanatieke LL-lezers wellicht dat ik ooit een mailtje heb gepubliceerd van een lezer die zijn abonnement op NRC had opgezegd wegens een ontmoeting met Van den Boogaart in 1983 in een lift in Moskou. Dus ik vroeg de voormalige Rusland-correspondent wat hij dan wel in die lift in 1983 aan het doen was en met wie. Van den Boogaart was op de hoogte van de liftkwestie, had 'ervan gehoord', al zij hij nadrukkelijk mijn LL-stukken niet te lezen. Vervolgens sprak hij de memorabele woorden 'dat er zeker ook mensen zijn die dankzij ontmoetingen met hem in liften juist een abonnement op de krant genomen hebben' en dat dit mogelijke verlies van een abonnee 'naar zijn beste weten hierdoor zeker gecompenseerd werd'.
Groots.
Toen namen we even wat Haagse politiek door. Ik tipte hem eens het doopceel te lichten van minister Peijs, maar daar had de in stemmig pak gestoken policy watcher ('ik kom nooit in Nieuwspoort, behalve gister') weinig oren naar. Wel zei hij iets over de man van Peijs die een commissariaat heeft neergelegd. Dat doopceel van die man, daar waren ze met de Haagse redactie wel erg druk mee. Kwestie van prioriteiten stellen, toch? Toen stapte ik op. De volgende dag ontving ik van de redacteur het volgende mailtje:

Amsterdam, 29 mei

Beste Kat,

gisteren zette u zich ongevraagd aan mijn tafeltje bij café De Zwart, en deelde mee dat u regelmatig bijdragen over onze krant op het internet plaatst. Omdat de inhoud daarvan mij slechts bij geruchte bekend was, heb ik er daar vervolgens een paar van gelezen.
Wellicht kan aan sommige de charme van de provocatie niet worden ontzegd. Maar mijn persoonlijke conclusie luidt dat uw stukken van een zodanig redeloze kwaadaardigheid getuigen, dat herhaling van sociale conversatie tussen ons niet voor de hand ligt. Ik mag u dus vriendelijk verzoeken in Café de Zwart, en elders, een ander tafeltje op te zoeken.

Groet,
Raymond van den Boogaard


De angsthazen van het Parool

Op maandag 26 mei was uw LL-ombudsman te gast in het Parool-theater waar hij onder leiding van Robbie Muntz de ware aard van NRC Handelsblad aan het massaal toegestroomde publiek mocht onthullen. Het enthousiasme voor de voorstelling werd echter niet gedeeld door de mensen van Het Parool.
Paul Arnoldussen maakte me reeds direct bij binnenkomst duidelijk dat hij het niet eens was met mijn uitnodiging en het 'niet chique' vond dat 'NRC hier even op de korrel zou worden genomen'.
Op dat moment had ik nog geen woord gesproken. Eerder was het Muntz en mij al opgevallen dat Het Parool deze avond - dat was nog nooit eerder voorgekomen - niet in de krant had aangekondigd.
Opmerkelijk was dat de Parool-mensen weinig te melden hadden op de inhoud van mijn verhaal, waarin ik ondermeer inging op het dubieuze journalistieke werk van Joke Mat en Claudia Kammer zoals hierboven uiteengezet. De volgende dag zou Het Parool zoals altijd een recensie brengen van het in hun eigen theater gebodene. Ik woon in Rotterdam en kon Het Parool moeilijk krijgen, maar Muntz belde me de volgende dag op: "Micha, het is ongelofelijk! Geen woord!"

Uw Lux et Libertas Ombudsman


Micha Kat

Vorige stuk van
Uw Lux et Libertas Ombusman