Het kleuterland aan de goeie kant
(toespraakje uitgesproken op 11 april 2003 in de Balie)

In Bagdad was het standbeeld van Saddam omver getrokken en bij NOVA kwam oudminister Jan Pronk (PVDA) verklaren dat 'ie de oorlog 'nog steeds onrechtvaardig' vond. Op mijn netvlies stonden de beelden van de martelkelders van de dictator, door CNN uitgezonden, vanuit Basra.
Vleeshaken aan het plafond, electroden voor Irakese kloten, een vloer die onder stroom kon worden gezet terwijl de gevangene m doodsnood staat te dansen op een rubberen band en als extra een mededeling dat de cellen zo geplaatst waren dat iedereen kon toekijken hoe een medeslachtoffer dood gemarteld werd, de beulen lieten het lijk in de regel liggen, als voorbeeld van de zegeningen die Saddam het volk van Irak bracht.
Voormalig minister Pronk (PVDA) vond de oorlog die een einde maakte aan zo'n kleine hel 'onrechtvaardig', en dat verbaast mij niets, want de Vijfde Colonne van de struisvogels voor Vrede had nu eenmaal liever nog tien jaar gewacht op de wapeninspecteurs, die zeker niets zouden vinden. Je zou kunnen zeggen dat 't van een perverse onnozelheid getuigt dat zoveel gelovigen à la Pronk uit luidkeels beleden, zogeheten 'solidariteit' met het Irakese volk, de vleeshaken langer intact willen laten. Maar wie ben ik om mensen nìet hun stiekeme pleziertjes te gunnen.
Wat mij wel verbaasde was dat NOVA-presentator Jeroen Pauw geen vraag hierover aan Pronk (PVDA) stelde, al was 't maar die ene: "Denkt U dat de mensen die in Saddam's gevangenissen tot op de dag van de oorlog gefolterd werden, de Geallieerde inval ook 'onrechtvaardig' vinden?"
Geen woord Ik vermoed dat 't op de Nederlandse televisie chiquer is om tegen de oorlog te wezen. Tégen-zijn impliceert immers datje over een nobele inborst beschikt en dat je, God-lof, tégen oorlog bent. Want oorlog is een naar gezicht, met verminkte kinderen in ziekenhuizen en huilende mensen. De notie dat deze oorlog van Geallieerde zijde voorbeeldig gevoerd is én een, naar omstandigheden, minimum aantal slachtoffers onder de burger-bevolking kostte, hoor je nooit op de Nederlandse televisie.
Dat is minder deftig om te beweren.
Als ie een progressieve vriend van de mensheid bent a la Pronk, ga je er zonder 't ooit te zeggen vanuit dat Irakezen in hun diepste wezen minderwaardige barbaren zijn en dat 't martelen van tegenstanders van Saddam minder erg is, zo van: "Ze zijn niet anders gewend!"
Vandaar ook de grote zorg in progressieve kring opeens over de misdaden die het Irakese volk nu pleegt door briefopeners te jatten uit de bureaus van Saddam's onderdrukkers.
Pronk's gebabbel voordat de oorlog begon over solidariteit met het Irakese volk, klonk heel menslievend natuurlijk. Je zou kunnen zeggen dat 't jammer is dat geen van de demonstranten voor Vrede ooit een bord omhoog gestoken heeft voor de vergaste Koerden of de drie miljoen slachtoffers die onder Saddam vielen maar, zoals gezegd. Koerden, Moeras-Arabieren en Irakezen zijn nu eenmaal weerloze mensen die geen macht hebben in de media en tijdens Saddam nooit het scherm haalden Een dictator aanvallen is veel minder aansprekend dan Amerikanen die nu eenmaal sinds jaar en dag de zondebokken zijn van de progressieve mensheid.
Die selectieve verontwaardiging heeft twee oorzaken.
De eerste is dat Bush en Blair representanten zijn van het beschaafde Westen dat demonstranten uit de aard van haar systeem geen haar in de weg legt. Leuzen roepen voor Vrede kost niks en geeft een goed gevoel. De paniek en teleurstelling op de gezichten van de Jan Pronks en Paul Rosenmöllers toen de Amerikanen niet verstrikt raakten in een tweede Vietnam - zoals NRC-Handelsblad en NOVA dagenlang voorspeld hadden - maar daarentegen in recordtijd en met een minimum aan slachtoffers de slagers in Bagdad verjoegen, was mooi om naar te kijken. Niemand die nou 'ns vroeg waarom deze vredesapostelen niet opgelucht waren voor, jawel, het Irakese volk.
De tweede reden voor het meten met twee maten is hierin gelegen dat je op CNN wél ziet hoe Amerikaanse soldaten in paniek op een inrijdende auto mikken, maar nooit live hoe Irakezen vermoord werden. Saddam's genocide heeft destijds het televisiescherm niet gehaald en was hooguit een klein berichtje in NRC-Handelsblad. 't Is interessanter - want 'Weg met ons!' - om Bush 'een oorlogsmisdadiger' te noemen.
Journaalverslaggever Gerri Eickhof, de held van Belgrado, en in al zijn morele verontwaardiging en aan de goede kant-staan dé belichaming van de kleuterachtigheid die de Nederlandse televisie zo kenmerkt, kreeg vragen voorgelegd als: "Hoe voel je je nu?" De voelfactor is heel belangrijk bij onze pygmeeën die het Journaal mogen voorlezen. Op de tweede dag in Bagdad verklaarde de wakkere oorlogsverslaggever dat zojuist het ministerie van Informatie was gebombardeerd: "Drie weken geleden hadden wij ons bureau nog daar. Je moet er toch niet aan denken dat wij daar nog zouden zijn geweest..."
Inderdaad.
't Duurde trouwens heel lang voordat het NOS-Journaal een verslaggever in Bagdad had, want de verzekeringspremie voor zulke medewerkers bedroeg wel duizend dollar per dag. Die kun je natuurlijk beter besteden voor prachtige decors als van NOVA, dat maar zeven ton gekost heeft.
Op de Nederlandse televisie mocht ik ook niet zien hoe bevrijde Irakezen de decadente rampentoeristen uit het Westen die als zogeheten 'menselijk schild' Saddam te hulp waren gesneld, bedreigden. En op de avond voor de bevrijding van Bagdad zond Netwerk een fijne reportage uit over de Amerikaanse documentairemaker Michael Moore, die ons uitlegde hoe oorlogszuchtig Amerika is en hoe agressief de gemiddelde Amerikaanse burger. Dat Fidel Castro de gelegenheid te baat had genomen om dissidenten op te pakken en tot vijfentwintig jaar te veroordelen, mocht ik in geen actualiteitenrubriek toegelicht zien. Maar Castro is dan ook een vriend van de mensheid, geen oorlogsmisdadiger zoals Bush.
NRC-Handelsblad, naar eigen zeggen 's lands kwaliteitscourant, slaagde er ook na vier pogingen niet in om een verslaggever in Bagdad te krijgen. 't Is vast veel makkelijker om loeiende hoofdcommentaren te schrijven waarin je uitlegt hoe schandelijk 't is dat Fortuyn aan de verkiezingen meedoet - gelukkig werd die vieze flikker juist op die dag van het hoofdcommentaar, zes Mei, omgelegd - dan het werk doen waartoe iedere Britse krant wél in staat was; onderhandelen om een medewerker aan de slag te krijgen waar 't moest, in het hart van Bagdad.
Ik heb een zeker respect voor de soepele morele waarden van de gifgasactivisten die met hun geloei over rechtvaardigheid het hart van de vredesbeweging vormen. Juist in een vrij land heb je alle recht om voor Saddam op te komen, nietwaar?
Ieder land krijgt de pers en de TV-verslaggeving die het verdient. In Nederland is de verbeelding van de kleuters aan de macht, met een stuntelende nieuwslezer als Philip Freriks als onze grote coryfee.
Daarom heeft U bijvoorbeeld op het Nederlandse scherm niet kunnen zien en horen dat een land als Frankrijk voor ongeveer vijftig miljard Euro aan oliebelangen had in Irak. Daarom heeft U niet kunnen zien en horen dat Duitsland voor miljarden aan gifgas heeft geleverd aan Saddam. Daarom zult U ook niet zien of horen dat Rumsfeld gelijk heeft als 'ie Syrië - dat wapens en terroristen doorliet naar Saddam - waarschuwt. De raketten van Iran kunnen Nederland bereiken, Iran beschikt over de atoombom, maar U zult 't niet zien of horen op het Nederlandse scherm. Want de Nederlandse televisie is voor Vrede, de vrede van het graf voor al die vergaste en gefolterde mensen die de pech hadden dat hun neus Saddam niet aanstond. Wij gaan liever slapen in de blijde overtuiging dat Amerika het slechtste land ter wereld is. Om 't in de woorden van de beroemde protestzangeres Jenny Arean te zeggen, U weet wel, dat schepsel van "Vluchten kan niet meer": "Waar haalt Bush de kapsones vandaan om zich met Irak te bemoeien? De Irakezen maken zelf wel uit of ze democratie willen."
Goed gezegd.
Jan Mulder verklaart op televisie dat Amerikanen de domste mensen ter wereld zijn en de grote denker Herman van Veen geeft als argument tegen de oorlog dat 'wij toch ook niet Brussel bombarderen omdat Dutroux daar zit.' Je moet er maar op komen.
Samenvattend geloof ik dat TV-verslaggeving nergens zo dom, vooringenomen en ongeïnformeerd is als op het Nederlandse scherm. De dominees van de Vrede zijn voor de camera als de slavenhandelaren van vroeger; rechts de bijbel, links de zweep. De zweep is voor de Amerikanen en al die mensen die onder Saddam vermoord werden. Die deden er niet toe en zullen er nooit toe doen, de sukkels.
Wat er toe doet zijn de schone handen van Jan Pronk en het zwijgen van Jeroen Pauw. Max Blokzijl (NSB) had 't hen niet kunnen verbeteren.

Theo van Gogh