De functionele vriendschappen van Mathijs van Nieuwkerk.

John Jansen van Galen, Parool-collumnist- geciteerd 29 September jl. in de kwaliteits-courant over koffiedrinken op woensdagochtend: "Ik beschouwde het als een soort vriendenkring. Maar voor Mathijs was het kennelijk functioneler dan dat."
Steen des aanstoots was hier de nieuwe netmanager van Drie, Mathijs van Nieuwkerk, die bij gebrek aan soortelijk gewicht nog steeds omhoog valt en tegelijkertijd bewondering verdient om de rattige, vaak ook ironische charme waarmee 'ie de jongens en meisjes van de pers in de luren legt.
Ik ken Van Nieuwkerk omdat 'ie mij in '89 vroeg in plaats van Ate de Jong stukjes te komen schrijven over film in het Amsterdamse sufferdje Het Parool, waar hij Chef-Kunst was.
Ik heb wel 'ns bezwaren jegens zijn persoontje geventileerd en vrienden zijn we bepaald niet geworden,, maar ook dient gezegd dat 't dankzij Van Nieuwkerk is dat ik tot meninkjes-schrijven gekomen ben - een zegen niet zozeer voor de wereld als wel voor Mijzelve - en dat er in die tijd bij Het Parool een hoop kon en gelachen mocht worden. Dat herwonnen élan was voornamelijk aan Van Nieuwkerk te danken.
Van Nieuwkerk is een charmante, niet van talent gespeende, zelfvertederde eeuwige jongeman die, in de woorden van zijn vertrouweling Martin Bril, "'t liefst een broodje eet met Spaan" in het café: "Mathijs houdt niet van vergaderingen."
Zulks is betreurenswaardig voor de zwakke broeders in de branche en een geluk voor mensen die wat kunnen; hen zal geen strobreed in de weg worden gelegd. Je zou deze carrièremaker ook 'lui' kunnen noemen, maar dat doet niet helemaal recht, geloof ik. Als 'ie nu claimt 'AT5 beter achter te laten' en 'zich het leplazerus te hebben gewerkt', is dat aantoonbare onzin, maar tegelijk geldt dat Mathijs een keizer is wiens' nieuwe kleren hele pelotons autoriteiten en kleine krabbelaars ontzag hebben ingeboezemd.
Ook dit beschouw ik als een gave.
Des te verwonderlijker dat Van Nieuwkerk zich nu heeft laten roepen tot het hoge ambt van netmanager, een baan in het weerzinwekkende Hilversum die het treurigste wat de riolen aldaar hebben opgeleverd - de Omroep-Mens - in volle hevigheid van vergadering naar vergadering doet slepen. En dat voor iemand die bij zijn aantreden bij AT5, negen maanden geleden, nog overal riep 'nooit' in Hilversum met z'n bureaucratie te kunnen werken.
Van Nieuwkerk kan aan mensen uitleggen waarom hij als directeur recht heeft op tweeëneenhalve ton per jaar terwijl zij genoegen moeten nemen met fl. 250,- voor het presenteren van een uur live-TV. Ook dit talent mag niet onderschat worden. Van Nieuwkerk kan met tranen in de ogen de verzamelde onnozelaars van de AT5-redactie toespreken: "Zo'n kans mag je niet laten lopen."
En: "Er was geen geld."
Bedeesd merkte een secretaresse op: "Maar dat wist je voor je hier kwam."
Haar tegenwerping ging verloren in de massale golf van genegenheid die de betraande hoofdredacteur ten deel viel: "Wij vinden 't zo lullig voor je dat er gelekt is naar de Volkskrant..."
Er was pauze, Mathijs en financieel directeur Allard Berends gingen een kopje koffie drinken; om niet meer terug te keren. En niemand van de aanwezige persmuskieten verwonderde zich hierover, want zalig zijn de sukkels van geest. Nee, met die aanwezigheid ter AT5-redactie van de vertrekkende hoofdredacteur de komende maanden, zit 't wel snor, al zal de Directeur niet vaak persoonlijk aanwezig zijn.
No hard feelings, hooguit bij Van Nieuwkerk, die niet blij was met de golf van publiciteit die hem deze week ten deel viel. En die, slim & verstandig, direct het tegenoffensief begon door mogelijke critici zelf te bellen 'om je uit te leggen hoe 't in elkaar steekt.'
Zo werd NRC-Handelsblad columnist Max Pam om half negen 's morgens gebeld: "Als ik in functie ben wil ik graag programma's maken met mensen zoals jij!", aldus Van Nieuwkerk.
't Had iets ontroerends.
Ik las ergens dat Van Nieuwkerk op z'n best is als 'ie 'nieuwe dingen' kan doen.
Dat is waar. Omdat 'ie meer een man van het geschreven woord is dan van het gedreven beeld, lukten 'nieuwe dingen' bij Het Parool makkelijker dan bij AT5. Wie bijvoorbeeld het deerniswekkende babbelprogramma van Michiel Romeijn - dat dankzij Van Nieuwkerks inspanningen op het scherm kwam - wel 'ns heeft gezien, weet wat ik bedoel.
Van Nieuwkerk heeft waarlijk geen benul van wat televisie kost - in voorkomende gevallen een aanmerkelijk voordeel - en werd ook nog 'ns geconfronteerd met het gedonder dat een people's business als TV nu eenmaal met zich brengt; zo vroegen de advocaten van Romeijn op de eerste draaidag van diens programma nog een puist geld. Van Nieuwkerk engageerde een dure vormgever om AT5 als décor cacteeën mee te geven toen het oorspronkelijke ontwerp van dezelfde Ronald van 't Hooft ondoenlijk voor de camera's bleek.
Dat kwam omdat niemand had nagedacht over de specifieke behoeften die bij het medium TV horen; wel kwam er een hoop geld aan te pas en dat is natuurlijk altijd vertrouwingwekkend.
Ik las ook dat Van Nieuwkerk als 'ie vreest dat 't ergens anders interessanter is, zich door geen afspraak gebonden voelt; ook dat blijkt waar.
't Merkwaardigste is, hij komt weg met dingen waarmee geen ander hoeft aan te komen. Bijvoorbeeld: op de dag van de Aanslag niet aanwezig zijn, want in Hilversum om een tonnetje persoonlijk inkomen extra veilig te stellen met een proefuitzending van "De Gids", mediaprogramma voor de VARA, dat de nieuwbakken netmanager voorlopig zal blijven presenteren.
Hoe moet dat nu met 'de journalistieke onafhankelijkheid' als de presentator zijn vragen afvuurt op het journaille en televisiemakers? Mag ik dit stukje nog wel schrijven als ik ooit nog een talkshow zou willen bij de publieken of een programma verkopen aan Drie?
Onverstandig, onverstandig, maar nu ja, mag de waarheid niet gezegd worden over een calculerende gokker die volgend jaar van Drie naar Twee zal verhuizen om het nieuwe Nieuws-net gestalte te geven?
Daniela Hooghiemstra schreef het portret dat afgelopen Zaterdag over Van Nieuwkerk in NRC-Handelsblad verscheen en dat vooral opzien baarde door z'n zalvende, bijna kruiperige toon. Je las hoe de wakkere verslaggeefster was ingepakt; ik kon een grijns niet onderdrukken.
Sytze van der Zee was uitvoerig ondervraagd maar kwam nergens aan het woord, zodat we jammer genoeg een hoop persoonlijk gif moesten ontberen.
Hooghiemstra: "Beseft Van Nieuwkerk misschien onvoldoende hoe afhankelijk anderen zich voelen van zijn bezielende leiding?"
Van Nieuwkerk: "Ik kan mij in die aandacht van anderen niet laten gijzelen."
Hij zal er zelf ook om hebben moeten lachen.