Hoe het OM zichzelf
verkoopt: the true stroy
door Micha Kat
'Het Openbaar Ministerie moet meer doen om
zichzelf te verkopen' aldus het begin van een beschouwing in het OM-blad
Opportuun. De volgende zin luidt: 'successen moeten consequent en
luidruchtig worden gemeld, journalisten moeten actief worden benaderd met
mogelijke verhalen en het voorlichtingsapparaat moet verder
geprofessionaliseerd worden'. Deze conclusies vormden de uitkomst van een
beraad van 70 Officieren in Amsterdam.
Hoe het OM in werkelijkheid met de pers omgaat blijkt in hetzelfde nummer. In
zijn column spuwt super-PG de Wijkerslooth de Weerdestijn zijn gal over het
feit dat een Officier anoniem in het blad FEM Business heeft geklaagd
over de bezuinigingen die het OM gaan treffen; volgens deze officier heeft het
OM 'de slag om de miljoenen verloren van de politie en de zittende
magistratuur'. Slecht nieuws voor de megalomane super-PG die dan ook reageert
met een van de primitiefste reflexen die er zijn: kill the messager. Zo
gefrustreerd is hij, dat hij zelfs spreekt over 'de duisternis die de
journalistieke bronbescherming biedt'. Een verbijsterende uitlating van een
gezagdrager op zijn positie. Maar dat is blijkbaar de wijze waarop de
Wijkerslooth denkt dat hij zijn OM moet verkopen. En dan zwijg ik nog maar over
de hypocrisie van de edelman: het OM zelf maakt wel gebruik van anonieme
getuigen om mensen op te knopen en aldus vaak levens te verwoesten van
onschuldige burgers.
Ook zelf heb ik aan den lijve ondervonden hoe het OM omgaat met kritische
journalisten. Ook hier dezelfde reflex: dood aan de boodschapper van het
slechte nieuws. In een niet eens zeer kritisch artikel dat ik schreef voor
Intermediair bespraken deskundigen van naam en faam de mogelijkheid dat
het OM zich zou bezondigen aan klassenjustitie. Het was de tijd van de
omstreden 'mega-schikkingen' met bedrijven en de discussie was journalistiek
zeer relevant. Niet in de ogen van de OM-voorlichters die niet alleen weigerden
te reageren, maar achter de rug van de auteur om een brief schreven aan de
hoofdredactrice van Intermediair waarin de auteur werd zwartgemaakt. Een
duidelijke poging tot intimidatie. De brief wil ik de lezers van de Gezonde
Roker niet onthouden. Overigens: mijn artikel is niet alleen gepubliceerd in
Intermediair (coververhaal 14 feb. 2002; de hoofdredactrice legde de
intimidatiepoging uiteraard naast zich neer) maar ook (in aangepaste vorm) in
het Nederlands Juristen Blad (13 sept. 2002) dat van buitenstaanders
alleen artikelen accepteert die van exceptionele kwaliteit zijn. Maar mensen
die negatief over het OM bezondigen zich in de ogen van het OM aan
'litanieën van onrechtvaardige verwijten en suggestieve mededelingen' of
zijn 'Kremlinwatchers met een vertroebelde blik en een vooringenomen oordeel'.
Het OM keert langzaam maar zeker terug naar de duisternis van de middeleeuwen.
Micha Kat
Geachte
mevrouw Van Gilst,
Eind vorige week heeft collega Leendert de Lange van de Voorlichtingsdienst
Openbaar Ministerie telefonisch contact gehad met Luuk Sengers, deel uitmakend
van uw redactie. Het verzoek van Sengers was een reactie te geven op het
conceptartikel dat de journalist M. Kat heeft gemaakt voor Intermediair.
Sengers en De Lange hebben afgesproken hierover begin deze week nader contact
te hebben.
Nadat ik de betreffende passages in het concept-artikel had gelezen heb ik
besloten dat het Openbaar Ministerie (OM) zich van commentaar onthoudt. Ik vind
dat u er recht op hebt om te weten waarom dat het geval is.
Dat het OM door de journalistiek kritisch wordt gevolgd is even logisch als
waardevol. Binnen onze democratische verhoudingen vervult deze 'waakhond' een
nuttige functie. De Voorlichtingsdienst van het OM heeft met vrijwel alle vaste
mediavolgers een relatie die gebaseerd is op begrip voor elkaars
(on)mogelijkheden en respect voor de verschillende 'rollen'.
Er is een zeer beperkt aantal journalisten waarmee het niet lijkt te lukken.
Eén daarvan is auteur van de betreffende passages. Ik durf dit op
schrift te stellen omdat ik dit ook aan de betreffende journalist, M. Kat, heb
gezegd. De heer Kat heeft blijkbaar in de afgelopen jaren een aversie
ontwikkeld tegen het OM die er de oorzaak van is dat van objectieve
verslaggeving geen sprake is. Zijn artikelen onderscheiden zich door een
litanie van onrechtvaardige verwijten en suggestieve mededelingen. Deze
ratjetoe maakt het zelfs
onmogelijk fatsoenlijk te reageren, zo is al eerder gebleken.
Toen Kat mij enige tijd geleden telefonisch benaderde om mee te werken aan het
artikel voor Intermediair waarover wij het nu hebben, werd ik wederom
geconfronteerd met een vooringenomenheid die communiceren lastig maakt. Wat
moet ik met een vragensteller die zijn oordeel a] klaar heeft?
Ik heb één van de collega's desalniettemin gevraagd antwoord te
geven op de vragen die hij, op mijn verzoek, schriftelijk stelde. Hierbij zowel
de vragen als de antwoorden, zodat u zich hierover een oordeel kunt vormen.
Vragen en antwoorden lijken overigens nauwelijks een rol te spelen in de
uiteindelijke tekst.
Komen we op de passages waarop wij een reactie zouden moeten geven. Ik zeg u in
alle eerlijkheid: ik zou niet weten waarmee ik moet beginnen. Stellen dat de
meeste van zijn vooroordelen, veronderstellingen en observaties onjuist zijn?
Het is wel zo, maar als commentaar oogt het niet sterk. Moet ik stellen dat Kat
een 'Kremlinwatcher' is met een vertroebelde blik en vooringenomen oordeel? Ik
hoor het u zeggen, meneer de voorlichter.
Om het artikel nog enig soortelijk gewicht te geven zou ik tenminste dezelfde
redactionele ruimte nodig hebben. En zelfs dan is het maar de vraag of het
lukt. Ik committeer mij niet graag aan een dergelijk artikel.
Het is, in onze visie, te verkiezen dat de betreffende passages worden
gepubliceerd zoals die ons zijn voorgehouden. Dat maakt voor de lezer meteen
duidelijk wat voor vlees men in de kuip heeft met deze auteur.
Om deze redenen verkiezen wij het om niet te reageren. Hoezeer het ons ook
spijt dat de lezers van een blad als Intermediair een onrechtvaardig beeld
voorgespiegeld krijgen. Want dat is zeker het geval.
Met vriendelijke groet,
Enc Stolwijk,
Hfd. Voorlichtingsdienst OM
Cc Dhrn M. Kat, L. Sengers