Mag ik dit zeggen?

Eindelijk is er een discussie in ons land over de vraag of je zo maar alles moet kunnen zeggen. Artikel 7 van de Grondwet zegt dat niemand vooraf toestemming nodig heeft om zijn mening te kunnen geven. Dat lijkt een garantie om er zo maar alles uit te gooien. Dat is echter niet juist. Je mag best zeggen dat moslims geitenneukers zijn, zoals Theo van Gogh doet. Je mag best zeggen dat mensen die in een djelleba lopen eveneens geitenneukers zijn, zoals Ebru Umar doet. Maar het naakte feit dat dit niet verboden is, maakt nog niet dat het ook goed is.

Volgens de extreem rechtse Afshin Ellian 'besluit geen fundamentalist na het lezen van een column zichzelf met een staaf dynamiet op te blazen.' Ellian is al weer een hele tijd niet meer in zijn geboorteland geweest en kennelijk ook niet buiten de Nederlandse polder. Anders zou hij weten dat er gebieden zijn waar woorden wel tot waanzin kunnen leiden. En ook tot terrorisme. Kortgeleden was ik in de bezette Palestijnse gebieden. Daar zijn heel wat mensen bereid om zichzelf op te blazen. Het gebruik van de verkeerde woorden kan daar tot een massaslachting leiden. Dat kun je onredelijk vinden, maar emoties zijn nou eenmaal onredelijk.

Vandaag heeft Paul Cliteur in Buitenhof aangekondigd dat hij zich weer uitsluitend met de wetenschap gaat bezighouden. Hij stopt met zijn columns. Cliteur is één van de columnisten waar de AIVD op doelde bij de opmerking 'dat een groeiend aantal moslims zich door opiniemakers en opinieleiders in het maatschappelijk verkeer onheus bejegend voelt.' Cliteur voelt zich gedemoniseerd en trekt zich terug als columnist. Dat is bijzonder jammer. Het was beter geweest als hij het debat was blijven voeren. Nu is hij niet meer aanspreekbaar.

Op Van Gogh en Umar kunnen we voorlopig nog wel rekenen. Zij hebben van het beledigen en het onheus bejegenen hun visitekaartje gemaakt. Gezien hun voorgeschiedenis weten we dat ze buiten die vaardigheid ook weinig anders kunnen. Zij zullen dus onderwerp van debat blijven. Dat vinden ze ook niet erg. Integendeel, daar ligt hun bestaansrecht en hun broodwinning. Toch valt daar nog wel iets meer over te zeggen.

Elke opiniemaker zou zich af moeten vragen wat de maatschappelijke effecten van zijn of haar woorden zijn. Natuurlijk mag iedereen alles zeggen, daar gaat het niet om. Maar als het gebruik van kwalificaties als 'geitenneukers' tot grote spanning en zelfs agressie leidt, moet je die term dan wel elke keer gebruiken? Je verantwoordelijkheid nemen als columnist betekent niet dat je moet zwijgen, slechts dat je niet alles zult zeggen. Bijna alles kan, maar dat betekent niet dat alles moet kunnen. Cliteur heeft dat begrepen en dat valt in hem te prijzen. De verwachting dat Van Gogh of Ebru tot dat inzicht zullen komen, is bij mij niet groot. Daar is eerst een aanslag op hun leven voor nodig. Of mag ik dat niet zeggen?

Harry van Bommel
Tweede-Kamerlid