Lakei van de Gevestigde Orde

Ik keek naar "Duivels" op AT5, programma dat blijkens z'n titel als een ware plaag onze politici wil bezoeken. 't Aardige was dat de gast van deze aflevering, Pim Fortuyn, de rollen omdraaide en in ieder geval één van de drie ondervragers des duivels maakte: Hubert Smeets was de naam.
Smeets is ten diepste ongeschikt voor televisie omdat 'ie zijn aanvechting om makkelijk uit te leggen zaken zo ingewikkeld mogelijk te stellen, paart aan morele verontwaardiging. Moraaltheologie maakt niet persé een scherpe interviewer, vooral niet als meneer zijn oprispingen aankondigt met geknipper dat als een tic tot de kijker komt. Smeets stottert met z'n ogen en dat is een beetje een zielig gezicht.
Smeets werd voortdurend in de luren gelegd door de gast omdat de vooroordelen van de ondervrager niet zozeer tot indringende vragen leidde als wel tot nooit te onderbouwen beweringen. Smeets: "U wilt niets meer of minder dan een revolutie... U bent een Lenin."
Right.
't Pleit voor Felix Rottenberg dat 'ie zijn beste vriend de hand boven het hoofd houdt en ik wil er dan ook alleen nog maar over zeggen dat de enige die tegenover Fortuyn overeind bleef, Jord Kelder, gewoon zichzelf was: "U bent labiel. U bent een valse nicht... Bent U echt geschikt om premier te worden?"
Als Rottenberg aan het woord kwam, zag je een PVDA-apparatsjik die zich diepe zorgen maakt over de opkomst van fenomeen Pim. 't Heeft wel iets dat Felix iedere schijn van onpartijdigheid aflegt zogauw de Goddelijke Kale ter sprake komt. Wie kan vergeten hoe hij op schoot zat bij Marcel van Dam toen 'het gevaar Fortuyn' ter sprake kwam?
Ook dat leidde tot komische, door de presentator onweersproken uitspraken.
Van Dam: "We moeten naar de mensen in die wijken toegaan en uitleggen dat 't nog twintig jaar duurt voordat hun problemen kunnen worden opgelost..."
Felix knikte ernstig.
Ik wil maar zeggen, 't is geen blijk van onafhankelijkheid als - wanneer puntje bij paaltje komt - Rottenberg een vermomde PVDA-strateeg blijkt, hoezeer 'ie voor de vorm die partij ook wel 'ns kritiseert bij andere onderwerpen van gesprek dan Fortuyn. Hoe zou 't komen dat Felix zijn rol van apparatsjik maar niet weet af te leggen als Pim tegenover hem zit?
Vermoedelijk omdat Fortuyn's deelname aan de verkiezingen als geen andere ontregelt. Wie heeft overtuigender bloot gelegd hoe vermolmd de PVDA is, een machinerie om baantjes te vergeven en doofpotten dicht te houden? Dat Van Kemenade nu met hartklachten verbitterd in het ziekenhuis ligt en als minister van Staat nergens meer gevraagd zal worden, is niet alleen aan Blom van het NIOD maar ook aan Pim te danken, die een klimaat van diep wantrouwen jegens de fratsen van Paars heeft helpen scheppen. Macht is een dodelijke verleiding voor iedere ondervrager, omdat je een kijkje in de keuken wordt vergund. Maar Felix, in hart en nieren politicus, kan niet kiezen tussen zijn rol als adviseur van de gevestigde orde en die van blootlegger van de mechanismen van de Macht. Met alle waardering die ik voor zijn aanwezigheid op het scherm heb, moest me dit toch van het hart.
Melkert is verdrietig om naar te kijken - wat een last en wat oneerlijk om iemand die niet geschikt is om campagne te voeren zo het moeras in te sturen - en Felix weet zich geen raad met z'n rol.
Journalistiek is een moeilijk vak.